Miljoenen Europeanen worden elk jaar getroffen door een hartaanval - maar toch begrijpen veel mensen niet helemaal wat er gebeurt, hoe je een hartaanval herkent of hoe je herstelt. Hier leggen we uit wat een hartaanval is, wie er risico op loopt, hoe u het kunt herkennen, hoe het wordt behandeld en hoe u daarna een goed leven kunt leiden.
Een hartaanval, ook wel myocardinfarct (MI) genoemd, treedt op wanneer de bloedtoevoer naar een deel van de hartspier ernstig wordt beperkt of geblokkeerd, waardoor het hartweefsel beschadigd raakt of afsterft (necrose). De blokkade is meestal het gevolg van een opeenhoping in de loop der tijd van vetten, cholesterol en andere stoffen in de hartslagaders (kransslagaders).
De vettige, cholesterol bevattende afzettingen worden plaques genoemd. Het proces van plaque opbouw wordt atherosclerose genoemd. Wanneer de opbouw van plaque een kransslagader vernauwt, leidt dit tot ischemie (onvoldoende zuurstofrijk bloed dat naar de hartspier stroomt). Soms kan een plaque scheuren. Dit leidt tot de vorming van een bloedprop in de slagader die de bloedstroom blokkeert. Een blokkade van de bloedstroom leidt tot schade aan de hartspier of tot de dood.
Hoe langer de verstopping duurt, hoe meer hartspier er verloren gaat. Snel handelen kan je leven redden en schade op lange termijn beperken.
Hoge niveaus van "slecht" cholesterol (LDL-C) en triglyceriden worden beide beschouwd als risicofactoren voor atherosclerose, de ophoping van stoffen in slagaderwanden die plaque wordt genoemd.
LDL-C is de primaire stof in plaque. Triglyceriden maken geen deel uit van de plaque, maar kunnen wel een ontsteking van de slagaderwanden veroorzaken, waardoor het plaque-proces in gang wordt gezet of wordt versneld.
Plaques beperken de bloedstroom door de aangetaste slagader, of ze kunnen scheuren en de bloedstroom helemaal blokkeren, wat een hartaanval of beroerte veroorzaakt.
Een hartaanval maakt deel uit van een bredere groep aandoeningen die bekend staat als acuut coronair syndroom (ACS) - een medisch noodgeval dat optreedt wanneer de bloedtoevoer naar de hartspier plotseling ernstig verminderd of geblokkeerd is.
ACS omvat drie hoofdsituaties, afhankelijk van de mate van verstopping en hartschade:
Een volledige verstopping van een belangrijke kransslagader, die aanzienlijke schade aan de hartspier veroorzaakt.
Een STEMI-hartaanval is levensbedreigend als deze niet onmiddellijk wordt behandeld.
De diagnose wordt gesteld door specifieke veranderingen op een EKG die ST-segmentelevatie worden genoemd.
Dit is de ernstigste vorm van een hartaanval.
Een gedeeltelijke of intermitterende blokkade vermindert de bloedstroom, wat leidt tot een zekere mate van hartspierbeschadiging.
Een NSTEMI-hartaanval vertoont geen specifieke veranderingen op een ECG, maar wordt ontdekt door bloedonderzoek.
Dringende ziekenhuiszorg en invasieve beoordeling zijn nodig.
Een plotse verergering van pijn of ongemak op de borst door een verminderde bloedstroom, maar zonder meetbare hartschade.
Het is een waarschuwingsteken dat er snel een hartaanval kan optreden als het niet behandeld wordt.
Inzicht in uw risico is de sleutel tot het voorkomen van een hartaanval. Er zijn twee soorten risicofactoren: aanpasbare (factoren die je kunt beheersen, behandelen of verbeteren) en niet-aanpasbare (factoren waar je geen invloed op hebt).
veel zout, suiker en verzadigde vetten of transvetten bevatten
zoals slaapapneu
hoewel het risico voor vrouwen stijgt na de menopauze
Een hartaanval vroeg herkennen kan levens redden.Symptomen kunnen variëren tussen individuen (en tussen mannen en vrouwen) en sommige mensen kunnen zich presenteren zonder "klassieke" symptomen.
Veelvoorkomende waarschuwingssignalen zijn onder andere:
druk, knelling, volheid of pijn in het midden van de borstkas
met of zonder ongemak op de borst
vaak koud zweet
vooral bij vrouwen
af en toe
De diagnose wordt snel gesteld, vaak in de spoedeisende/acute zorgomgeving, en omvat meestal:
Een snelle diagnose is van cruciaal belang, aangezien veel behandelingen tijdgevoelig zijn (bijv. het binnen enkele uren openen van geblokkeerde slagaders).
De behandeling van een hartaanval heeft vier hoofddoelen: de bloedtoevoer naar het hart herstellen, de schade aan de hartspier beperken, de patiënt stabiliseren en toekomstige gebeurtenissen voorkomen.
De aanpak verschilt naargelang de zorg acuut (ziekenhuisfase) of langdurig (na ontslag) is.
Snelle behandeling is cruciaal - elke minuut telt.
Volgens de richtlijnen van de Europese Sociëteit voor Cardiologie (ESC) moeten patiënten waar mogelijk worden behandeld in gespecialiseerde hartafdelingen, volgens gestructureerde paden voor acuut coronair syndroom (ACS).
De belangrijkste stappen zijn:
ESC-richtlijnen bevelen een snelle invasieve strategie aan voor STEMI en voor geselecteerde hoogrisicopatiënten met ACS zonder ST-elevatie.
Zodra de acute fase voorbij is, richt de doorlopende zorg zich op het voorkomen van herhaling en het ondersteunen van herstel.
Langetermijnbeheer omvat:
Het herstel na een hartaanval is gericht op het helpen genezen van uw hart, het herwinnen van vertrouwen en het verminderen van het risico op een nieuwe gebeurtenis. Met de juiste behandeling, hartrevalidatie en veranderingen in een hartgezonde levensstijl kunnen veel mensen hun gebruikelijke activiteiten weer oppakken en goed blijven leven. Om uw hart ook in de toekomst te beschermen, moet u voortdurend aandacht besteden aan de onderstaande gebieden.
De belangrijkste aandachtsgebieden zijn onder andere:
Volg je behandelplan precies zoals je is verteld. Medicijnen innemen volgens de instructies is van vitaal belang om je beter te voelen en je levensduur te verlengen. Als je twijfels hebt, aarzel dan niet om contact op te nemen met je arts.
Veranderingen aanbrengen in wat je eet, hoe actief je bent en of je rookt kan een groot verschil maken in je herstel. Streef naar een uitgebalanceerd dieet, regelmatige beweging en - als je rookt - zoek hulp om te stoppen. Kleine, consequente stappen kunnen een grote invloed hebben op de gezondheid van je hart.
Als uw zorgteam het aanbeveelt, kan hartrevalidatie u helpen op een veilige manier weer kracht op te bouwen, meer zelfvertrouwen te krijgen en uw aandoening beter te begrijpen. Deze programma's bieden begeleiding bij de oefeningen, onderwijs en emotionele ondersteuning - allemaal afgestemd op uw behoeften.
Door regelmatige controles kan uw behandelteam uw vooruitgang bijhouden, behandelingen aanpassen als dat nodig is en eventuele problemen in een vroeg stadium opsporen. Het nakomen van deze afspraken is een belangrijk onderdeel om gezond te blijven en toekomstige hartproblemen te voorkomen.
Het is normaal om je na een hartaanval angstig, neerslachtig of onzeker te voelen. Stress kan ook invloed hebben op je hart. Een gesprek met een psycholoog, counselor of deelname aan een steungroep kan je helpen bij het verwerken van wat er is gebeurd en je meer controle geven.
Werk samen met je gezondheidsteam om je cholesterol, bloeddruk, diabetes en andere risicofactoren goed onder controle te houden. Deze stappen zijn essentieel om uw hart te beschermen en de kans op een nieuwe gebeurtenis te verkleinen.
Onderhoud contacten met ondersteunende personen in je leven en ga op zoek naar lotgenoten die dezelfde ervaringen hebben. Het opbouwen van een emotioneel ondersteuningsnetwerk is cruciaal om gemotiveerd en gefocust te blijven op je gezondheidsdoelen. Deel je reis, vraag om advies en bied steun aan anderen in je omgeving.
