Als de aortastenose licht of matig is en er geen symptomen zijn, wordt regelmatige controle aanbevolen. Deze omvat doorgaans:
- Regelmatige controles
- Echocardiogrammen
- Melding van nieuwe of veranderende symptomen
Wat is aortastenose?
Aortastenose (AS) is een hartklepaandoening waarbij de aortaklep verstijft of vernauwd raakt en niet meer goed kan openen. Hierdoor kan het hart moeilijker voldoende bloed door het lichaam pompen, vooral tijdens lichamelijke inspanning. Na verloop van tijd kan deze extra belasting het hart verzwakken en mogelijk leiden tot hartfalen.
Het hart heeft vier kleppen – de aortaklep, de mitralisklep, de tricuspidalisklep en de pulmonalklep – die bij elke hartslag openen en sluiten om ervoor te zorgen dat het bloed in de juiste richting stroomt. De kleppen bestaan uit klepbladen (ook wel cuspiden of flappen genoemd). Er is sprake van een hartklepaandoening wanneer een of meer van deze kleppen niet goed functioneren. Dit kan gebeuren wanneer een klep niet volledig opengaat ( stenose genoemd) of niet goed sluit, waardoor er lekkage ontstaat ( regurgitatie genoemd).
Soorten aortastenose
CALCIFICERENDE (DEGENERATIEVE) AORTASTEENOSE
De meest voorkomende vorm, die meestal bij oudere volwassenen voorkomt. Aortastenose verloopt niet bij iedereen in hetzelfde tempo. Bij sommige mensen blijft de toestand jarenlang stabiel, terwijl bij anderen de aandoening sneller verergert; daarom is regelmatige controle belangrijk.
AANLEGGINGSGEBONDEN AORTASTEENOSE
Een aandoening die al vanaf de geboorte aanwezig is. Deze aandoening komt vaak voor wanneer de aortaklep twee klepbladen (cusps) heeft in plaats van de gebruikelijke drie. Dit wordt een bicuspide aortaklep genoemd.
REUMATISCHE AORTASTEENOSE
Ontstaat na reumatische koorts, die de hartkleppen kan beschadigen.
OORZAKEN EN RISICOFACTOREN
Aortastenose kan om verschillende redenen ontstaan. De meest voorkomende oorzaken zijn onder meer:
KALKIERVORMING OP DE AORTACLAP (komt het vaakst voor bij mensen ouder dan 65 jaar)
EEN AANLEGGING (BIJ DE GEBOORTE AANWEZIGE) HARTAANDOENING
REUMATISCHE KOORTS
EERDERE STRALINGSTHERAPIE VAN DE BORST
Andere factoren die verband houden met aortastenose zijn onder meer:
ROKEN
HOGE BLOEDDRUK
CHRONISCHE NIERAANDOENING
HOOG LDL-CHOLESTEROL
VERHOOGDE LP(a)-WAARDE
EEN FAMILIEGESCHIEDENIS VAN HARTKLEPAANDOENINGEN
GENDER
Aortastenose komt over het algemeen vaker voor bij mannen. Aangezien vrouwen echter doorgaans langer leven en het risico op het ontwikkelen van aortastenose toeneemt met de leeftijd, komt ernstige aortastenose iets vaker voor bij vrouwen van 75 jaar en ouder.
TEKENEN EN SYMPTOMEN
Aortastenose ontwikkelt zich vaak geleidelijk en veroorzaakt in het begin mogelijk geen symptomen. Naarmate de klep steeds verder vernauwt, moet het hart harder werken om bloed door het lichaam te pompen. Op den duur kan dit leiden tot tekenen en symptomen van hartfalen, zoals kortademigheid, vermoeidheid en een verminderde inspanningscapaciteit, evenals andere symptomen die erop kunnen wijzen dat de aandoening ernstiger wordt. Deze omvatten:
KORTADEMIGHEID
JE ZEER MOE VOELEN (VERMOEIDHEID)
DUIZELIGHEID OF BEWUSTELOOSWORDEN
PIJN OP DE BORST
HARTKLOPPINGEN (HET KAN ZO AANVOELEN ALSOF UW HART BONKT, SNEL KLOPT OF FLUITERT)
Sommige mensen verminderen geleidelijk hun activiteitenniveau zonder dat ze het zelf doorhebben — bijvoorbeeld door trappen te vermijden, kortere wandelingen te maken of meer hulp nodig te hebben bij dagelijkse taken. Deze veranderingen mogen niet automatisch worden beschouwd als onderdeel van het normale verouderingsproces en moeten worden besproken met een zorgverlener.
WEES JE BEWUST VAN DE RISICO’S
Aortastenose kan geleidelijk verergeren en het hart steeds meer belasten.
In ernstige gevallen kan dit leiden tot ernstige complicaties en kan het zonder behandeling levensbedreigend zijn.
Door symptomen in een vroeg stadium te herkennen en medisch advies in te winnen, kunnen de resultaten worden verbeterd.
Mensen met aortastenose (met name mensen met een bicuspide aortaklep) lopen een groter risico op een infectie van de klep. Dit staat bekend als infectieuze endocarditis en kan levensbedreigend zijn.
Hoe wordt aortastenose vastgesteld?
Artsen maken gebruik van een combinatie van klinisch onderzoek en onderzoeken om aortastenose vast te stellen en de ernst ervan te bepalen. Hierbij wordt onder meer gekeken naar de symptomen, de medische geschiedenis en andere aandoeningen (comorbiditeiten).
De belangrijkste onderzoeksmethode is echocardiografie (echo) – hierbij worden geluidsgolven gebruikt om een dynamisch beeld van uw hart te genereren, waardoor de structuur, functie, grootte en vorm ervan zichtbaar worden. Daarnaast is er de inspanningstest, waarbij de patiënt (meestal) op een loopband loopt in een steeds hoger tempo om te beoordelen hoe lichamelijke inspanning uw hartslag en hartritme beïnvloedt. Echocardiogrammen kunnen in twee vormen voorkomen:
- Uitgebreide transthoracale echocardiografie (TTE) – dit is de standaardvorm van echocardiografie, waarbij een sonde op de borstkas wordt geplaatst. Het is doorgaans het eerste en meest gebruikte beeldvormende onderzoek.
- Transoesofageale echocardiografie (TOE of TEE) – hierbij wordt een kleine sonde in de slokdarm ingebracht om gedetailleerdere beelden van het hart en de hartkleppen te verkrijgen.
Aanvullende onderzoeken kunnen onder meer bestaan uit:
- Bloedonderzoeken – kunnen biomarkers (meetbare biologische veranderingen) omvatten die helpen bepalen onder hoeveel druk het hart staat en andere gerelateerde aandoeningen op te sporen.
- Computertomografie van het hart (CCT-scan) – levert gedetailleerde beelden van het hart op en kan helpen bij het meten van calciumafzettingen op de aortaklep. Deze scan wordt vaak gebruikt bij de planning van ingrepen zoals een klepvervanging.
- Cardiovasculaire magnetische resonantie (CMR) – biedt gedetailleerde informatie over de structuur en functie van het hart, met name wanneer andere beeldvormende onderzoeken geen eenduidige uitslag opleveren.
Deze onderzoeken helpen zorgteams inzicht te krijgen in hoe goed de hartklep functioneert, welke invloed dit heeft op het hart en welke behandelingsaanpak het meest geschikt zou kunnen zijn.
BEHANDELING EN BEHEERSING VAN AORTASTEENOSE
De behandeling van aortastenose hangt af van de ernst van de aandoening en van de vraag of er symptomen zijn. Zorgteams zullen samen met de patiënt beslissen wat de beste aanpak is, op basis van diens individuele behoeften.
Uw zorgteam kan u aanraden om uw levensstijl op een gezonde manier aan te passen om de gezondheid van uw hart te ondersteunen. Dit kan onder meer het volgende omvatten:
- Een hartvriendelijk dieet volgen
- Lichamelijk actief blijven
- Een gezond gewicht behouden
- En stoppen met roken als je rookt
Uw zorgteam kan u advies en ondersteuning bieden om u te helpen deze veranderingen door te voeren.
Er bestaan geen geneesmiddelen waarmee aortastenose kan worden genezen of waarmee de vernauwde klep kan worden geopend. Uw arts kan u echter wel medicijnen voorschrijven om:
- Symptomen onder controle houden
- Houd de bloeddruk en hartslag onder controle
- Help bloedstolsels te voorkomen
- Andere hartaandoeningen behandelen
Vraag uw zorgteam of het voor u veilig is om alcohol te drinken, aangezien alcohol de werking van sommige medicijnen kan beïnvloeden en bepaalde hartaandoeningen kan verergeren.
Als de aortaklepvernauwing ernstig of symptomatisch is, is vervanging van de klep vaak de meest effectieve behandeling. Een medisch team zal beoordelen of u in aanmerking komt voor dit soort ingreep.
Er zijn twee hoofdtypen klepvervanging:
Transkatheter-aortaklepimplantatie (TAVI)
TAVI is een minimaal invasieve ingreep waarbij een nieuwe hartklep via een bloedvat (meestal in de lies) wordt ingebracht en in de bestaande hartklep wordt geplaatst. Hiervoor is geen openhartoperatie nodig en het herstel verloopt vaak sneller.
TAVI kan worden aanbevolen voor oudere patiënten, patiënten met andere aandoeningen of personen bij wie het risico van een operatie als hoger wordt beschouwd.
Chirurgische aortaklepvervanging (SAVR)
Dit is een traditionele openhartoperatie waarbij de beschadigde hartklep wordt verwijderd en vervangen door een nieuwe kunstklep.
Er zijn verschillende soorten vervangingskleppen:
- Mechanische kleppen (gaan lang mee, maar vereisen mogelijk levenslang bloedverdunners)
- Biologische (weefsel)kleppen
SAVR kan worden aanbevolen voor patiënten die:
- Jongere patiënten
- Mensen die verder in goede gezondheid verkeren
- Wanneer dit wordt beschouwd als de meest geschikte behandelingsoptie op lange termijn
*Na een ingreep aan de aortaklep wordt hartrevalidatie aanbevolen, en er kunnen verschillende medicijnen worden voorgeschreven.
De keuze tussen TAVI en SAVR moet in overleg met uw zorgteam worden gemaakt, waarbij rekening wordt gehouden met uw leeftijd, algemene gezondheidstoestand, levensstijl, persoonlijke voorkeuren en de mogelijke voordelen en risico’s van elke optie.
Onderzoekers blijven via klinische studies nieuwe behandelingen voor aortastenose onderzoeken. Als u geïnteresseerd bent in deelname aan een klinische studie, neem dan contact op met uw zorgteam om te informeren of er wellicht een geschikte studie voor u is.
Leven met aortastenose
Als u aortastenose heeft, is het belangrijk om goed op de hoogte te blijven en eventuele veranderingen in uw gezondheid in de gaten te houden. U kunt de gezondheid van uw hart ondersteunen door:
Volg uw behandelplan precies zoals het u is uitgelegd. Het is van cruciaal belang dat u uw medicijnen volgens de voorschriften inneemt om u beter te voelen en uw levensverwachting te verhogen. Als u ergens twijfels over hebt, aarzel dan niet om contact op te nemen met uw arts.
Hoge bloeddruk, een hoog cholesterolgehalte, diabetes, nierziekten en andere hartaandoeningen moeten zorgvuldig worden behandeld.
Sla vervolgafspraken niet over, ook al voelt u zich goed. Schrijf ter voorbereiding op uw afspraak uw klachten, vragen, medicijnen en eventuele veranderingen in uw dagelijkse bezigheden op.
Laat het uw zorgteam weten als u last krijgt van kortademigheid, pijn op de borst, duizeligheid, flauwvallen of een verminderde inspanningstolerantie.
Vraag uw arts welk niveau van lichaamsbeweging voor u veilig is.
Versterk je zelfvertrouwen op het gebied van zelfzorg door meer te leren over je aandoening. Maak gebruik van betrouwbare bronnen om informatie te verzamelen en weloverwogen beslissingen te nemen over je gezondheid. Kennis is een krachtig hulpmiddel op je reis.
Leven met een hartklepaandoening kan verontrustend zijn. Steun van familie, zorgverleners, medisch personeel en patiëntengroepen kan ervoor zorgen dat u zich minder alleen voelt.
Vragen aan uw arts
Nu u aan uw traject begint om met aortastenose om te gaan, is het van cruciaal belang om open en verhelderende gesprekken te voeren met uw zorgverlener. Hieronder vindt u enkele vragen die u kunt stellen om samen met uw zorgverlener een weloverwogen aanpak voor uw hartgezondheid te ontwikkelen:
- Hoe ernstig is mijn aortaklepvernauwing?
- Hoe zal mijn aandoening zich waarschijnlijk verder ontwikkelen? Kan deze veilig in de gaten worden gehouden, of is er nu al behandeling nodig?
- Op welke symptomen of veranderingen moet ik thuis letten?
- Welke aanpassingen in mijn levensstijl (voeding, lichaamsbeweging) worden mij aangeraden?
- Zijn er medicijnen die kunnen helpen bij het onder controle houden van mijn symptomen of daarmee samenhangende aandoeningen?
- Loop ik het risico om endocarditis te krijgen, en hoe kan ik dat risico verkleinen?
- Welke behandelingsmogelijkheden zijn er voor mij, en wat zijn de risico’s en voordelen van elke optie?
- Welke resultaten kan ik van deze behandelingsopties verwachten?
- Hoe lang duurt het herstel bij elke optie?
- Wie zal bij mijn zorg betrokken zijn?
- Als een klepvervanging wordt aanbevolen, wie maken dan deel uit van mijn zorgteam en wie voert de ingreep uit?
- Wanneer moet ik medisch advies inwinnen of spoedeisende hulp zoeken?
